Ulama-ulama Negeri Kelantan
Tok Kenali
(Haji Mohd. Yusoff Ahmad)
Haji Abdul Malik Sungai Pinang
(Haji Abdul Malik Bin Hasan)
Haji Ali Pulau Pisang
(Haji Mohd Solahuddin Bin Awang)
Haji Abdullah Tahir Bunut Payong
(Haji Abdullah Tahir Bin Haji Ahmad)
Haji Awang Lambor
(Haji Abdullah Bin Haji Omar)
Haji Saad Kangkong
(Haji As'ad Bin Haji Daud )
Haji Yaakub Lorong Gajah Mati
Haji Ismail Pontianak
(Haji Ismail Bin Haji Majid)
Tok Selehong
(Haji Abdul Rahman Bin Haji Osman)
Haji Daud Bukit Abal
(Haji Daud Shamsuddin Bin Haji Omar Al-Libadi)
Mufti Haji Wan Musa
(Haji Wan Musa Bin Haji Abdul Samad)
Haji Seman Sering
(Haji Osman Bin Muhammad )
 
  Mufti Haji Wan Musa

Ahli tasawuf berpendirian tegas.Bergiat berzaman dengan Tok Selehong,Haji. Che Leh Kg Laut,Tengku Mahmud [Syeikhul Islam Selangor].Putera kedua TuanTabal dan adik kandung Mufti Haji Wan Muhammad,juga abang kepada Haji Nik Abdullah Khatib.

Nama penuhnya ialah Haji Wan Musa bin Haji Abdul Samad.Bapanya,Haji Abdul Samad bin Mohd Saleh al-Kalatani[lebih masyur dengan gelaran Tuan Tabal] ialah penyebar printis tarekat Ahmadiyah di rantau ini,juga tergolong ulama pengarang yang banyak menulis kitab jawi -terpentingnya Minhat al-Qarib [1883].

Haji Wan Musa adalah seorang rakan seperguruan Tok Kenali ,terkenal denga fikiran-fikiran yang berani tetapi kontroversi. Namun, beliau terpilih dan ditawarkan jawatan Mufti Kerajaan Kelantan selepas penguduran Mufti Haji Wan Ishak pada awal 1909.

Sikapnya yang tegas serta pandangan-pandangan nya yang cenderong kepada reformasi telah menyerat beliau ke kancah pertelagahan pendapat dengan tokoh-tokoh "Kaum Tua" seperti Haji Omar Sungai Keladi ,Haji Ibrahim Tok Raja ,Haji Ismail Kemuning dan Haji Ahmad Abdul Mannan. Di luar Kelantan pula, beliau pernah berpolemik dengan Tengku Mahmud Zuhdi al-Fatani -penulis Tazkiyat al-Anzar (1920) yang menghujah balas pendapat Haji Wan Musa. Antara persoalan kontroversi yang berbangkit sehubungan dengan pendapat beliau ialah isu membina masjid dengan harta zakat fitrah, hal muqaranah sembahyang, talqin, kain telekung sembahyang, telfiq mazhab, pemindahan harta wakaf/pusaka dan perbahasan jilatan anjing. Keyakinannya kepada pendapat-pendapat yang pernah diluahkannya serta partelingkahannya yang lama dengan tokoh-tokoh "Kaum Tua" menyebabkan beliau melepaskan jawatan Mufti pada pertengahan 1916.

Sebagai tokoh berwibawa, halaqat pengajian disuraunya diJalan Merbau,Kota Bharu berjaya melahirkan ramai pendakwah pelapis yang mampu mengajar baik di sekolah pondok mahupun di sekolah moden. Mereka termasuk Hj. Saad Kangkong Pak Su Wan Adam Kg. Laut,Hj. Mohd Zain Meranti,Hj. Nik Mat Alim Pulau Melaka, Hj. Abdul Wahid Melaka, Hj. Ahmad Perak dan Hj. Ayyub Kemboja.Putera-putera beliau sendiri pun tergolong alim ulama yang disegani.Antara tokoh-tokoh yang dimaksudkan ialah Hj.Nik Abdullah, Hj. Nik Mat Nazir ,Hj. Nik Mud , Hj. Nik Leh dan Hj. Nik Mat Din.Pusaka lainnya ialah dua buah risalah terjemahan yang selesai disusun seawal 1906 lagi. Mufti Haji Wan Musa kembali ke alam baka pada 3.00 petang Sabtu 24 Zulkaedah 1357 bertepatan 14 Januari 1939 dan dikebumikan di tanah perkuburan Kg. Banggol, Jalan PCB, Kota Bharu .

-Ismail Che Daud

   Ulama-ulama Malaysia
Kelantan
Terengganu
Pahang
Johor
Negeri Sembilan
Melaka
Perlis
Perak
Pulau Pinang
Sarawak
Sabah
Selangor
Wilayah Persekutuan
Kedah
   Ulama-ulama Nusantara
Indonesia
Brunei
Thailand
   
     Iqra' Soft © Hakcipta Terpelihara 2002